Bu dersi başarıyla tamamlayabilen öğrenciler;
| Öğrenme Kazanımları |
|
| 1 - Bilgi |
| Kuramsal - Olgusal |
1) Biyolojik cinsiyet (sex) ile toplumsal cinsiyet (gender) kavramlarını tanımlayabilmeleri ve birbirinden ayırt edebilmeleri,
Cinsiyet rolleri, cinsiyet normları, kalıp yargı (stereotip), ayrımcılık ve önyargı kavramlarını örnekleriyle açıklayabilmeleri,
Toplumsal cinsiyetin bireyin benlik algısı, kimlik gelişimi ve yaşam döngüsü üzerindeki etkilerini tartışabilmeleri,
Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin gündelik hayatta nasıl yeniden üretildiğine dair örnekler verebilmeleri,
Kendi yaşam öykülerinde maruz kaldıkları veya gözlemledikleri toplumsal cinsiyet kalıplarını fark edip sözlü olarak paylaşabilmeleri,
Bu kavramları psikoloji disiplininin temel ilke ve kavramlarıyla ilişkilendirebilmeleri beklenir.
|
2) Toplumsal cinsiyetin “doğal” değil, kültürel ve tarihsel olarak inşa edilen bir süreç olduğunu açıklayabilmeleri,
Aile, okul, akran grupları, medya gibi sosyalizasyon ajanlarının toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumundaki rolünü analiz edebilmeleri,
Ergenlik döneminde toplumsal cinsiyetle ilgili beklentilerin ve baskıların kimlik gelişimini nasıl etkilediğini tartışabilmeleri,
Billy Elliot filmi üzerinden “erkeklik” ve “kadınlık” normlarına uymamanın bireyde yarattığı içsel ve dışsal çatışmaları değerlendirebilmeleri,
Kendi ergenlik anılarını kullanarak toplumsal cinsiyet normlarının beden, duygu ve davranışları nasıl şekillendirdiğini yazılı/sözlü olarak ifade edebilmeleri,
Kültürel farklılıkların cinsiyet rolleri üzerindeki etkilerini örneklendirebilmeleri beklenir.
|
3) Toplumsal cinsiyete ilişkin temel kuramsal yaklaşımları (ör. sosyal inşacı yaklaşım, feminist kuram, psikanalitik yaklaşımlar, queer teoriye giriş düzeyinde) ana hatlarıyla özetleyebilmeleri,
Butler’ın toplumsal cinsiyet performativitesi (icra/performans) kavramını açıklayabilmeleri,
“Doğal” kabul edilen kadınlık ve erkeklik hallerinin nasıl üretildiğini ve tekrarlandığını kuramsal çerçevede tartışabilmeleri,
Teorileri günlük yaşamdan gözlemlerle ilişkilendirerek somut örnekler üzerinden açıklayabilmeleri,
Farklı teorilerin güçlü ve sınırlı yönlerini eleştirel bir bakışla karşılaştırabilmeleri,
Psikolojik danışma, terapi ve klinik uygulamalarda bu teorilerin ne tür yansımaları olabileceğini tartışabilmeleri beklenir.
|
4) Cinsiyet farklılıkları açısından depresyon yaygınlığını ve olası biyopsikososyal açıklamaları özetleyebilmeleri,
Toplumsal cinsiyet rolleri ve beklentilerinin kadınlarda ve erkeklerde depresif belirtileri nasıl etkileyebileceğini tartışabilmeleri,
Adet Öncesi Disforik Bozukluk (PMDD)’un tanı ölçütlerini, belirtilerini ve günlük işlevsellik üzerindeki etkilerini açıklayabilmeleri,
PMDD ve depresyonun, toplumsal cinsiyet kalıpları ve “kadınlık” normları ile nasıl ilişkilendirildiğini değerlendirebilmeleri,
Ruh sağlığı alanında toplumsal cinsiyet temelli damgalama ve yanlış inanışları fark edip eleştirebilmeleri,
Klinik değerlendirme ve müdahale süreçlerinde toplumsal cinsiyet perspektifinin neden hayati olduğunu tartışabilmeleri beklenir.
|
5) Alkol ve madde kullanım bozukluklarının kadınlar ve erkekler arasındaki yaygınlık ve seyir farklarını açıklayabilmeleri,
Toplumsal cinsiyet normlarının madde kullanımı, yardım arama davranışı ve damgalanma üzerindeki etkilerini tartışabilmeleri,
Yeme bozukluklarının (anoreksiya, bulimiya, tıkınırcasına yeme vb.) temel özelliklerini ve risk faktörlerini özetleyebilmeleri,
Medya, güzellik idealleri ve beden politikalarının özellikle genç kadınlar ve erkekler üzerindeki etkilerini analiz edebilmeleri,
Kemiklerine Kadar filmi üzerinden beden algısı, kontrol, aile dinamikleri ve toplumsal beklentileri ilişkilendirebilmeleri,
Klinik uygulamada beden algısı sorunları ve yeme bozukluklarına yönelik duyarlı ve damgalamayı azaltıcı bir dil ve yaklaşım geliştirebilmeleri beklenir.
|
6) 1., 2., 3. ve 4. dalga feminizmin tarihsel bağlamını, temel taleplerini ve öne çıkan kavramlarını kronolojik olarak özetleyebilmeleri,
Feminist hareketlerin hukuk, eğitim, iş yaşamı ve aile yapıları üzerindeki etkilerini açıklayabilmeleri,
Feminist psikoloji ve kadın çalışmaları alanının psikoloji disiplinine getirdiği eleştirileri ve katkıları tartışabilmeleri,
Erkeklik çalışmaları ve queer teoriye temel düzeyde giriş yaparak heteronormativite, norm dışılık ve çeşitlilik kavramlarını açıklayabilmeleri,
Tarihsel feminist mücadelelerin günümüz toplumsal cinsiyet politikaları ve ruh sağlığı alanındaki yansımalarını irdeleyebilmeleri,
Farklı feminist akımların güçlü ve eleştirilen yönlerini karşılaştırarak eleştirel düşünme becerisi geliştirebilmeleri beklenir.
|
7) Erkeklik kavramını (hegemonik, yandaş, baskılanmış, marjinal erkeklik vb.) açıklayabilmeleri,
Heteronormativite, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, cinsiyet ifadesi, interseks, trans, non-binary gibi kavramları doğru ve kapsayıcı biçimde kullanabilmeleri,
LGBT+ bireylerin toplumsal cinsiyet normları nedeniyle maruz kaldıkları ayrımcılık, damgalama ve azınlık stresi süreçlerini açıklayabilmeleri,
Ruh sağlığı alanında LGBT+ bireylere yönelik önyargıları ve patolojikleştirme pratiklerini eleştirebilmeleri,
Onarıcı/“dönüştürücü terapi” gibi etik dışı uygulamaları tanımlayarak etik ilkeler ışığında değerlendirebilmeleri,
Kapsayıcı, güvenli ve onarıcı ruh sağlığı hizmeti sunmak için temel ilkeleri ve dil kullanımını tartışabilmeleri beklenir.
|
8) Cinsellik, cinsel haklar, rıza, sınırlar, güvenli cinsellik gibi kavramları tanımlayabilmeleri,
Toplumsal cinsiyet normlarının cinsel script’leri (cinsellik senaryoları) nasıl şekillendirdiğini açıklayabilmeleri,
Kadın ve erkek cinselliğine atfedilen mitleri, tabuları ve çifte standartları (ör. bekâret, “namus”, “erkeklik kanıtı” vb.) sorgulayabilmeleri,
Cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği çeşitliliğine saygılı, damgalamayı azaltıcı psikoeğitim mesajları üretebilmeleri,
Cinsel şiddet, rıza ihlali ve güç ilişkilerinin psikolojik etkilerini tartışabilmeleri,
Terapi ve danışmanlık süreçlerinde cinsellik temalı konulara kültürel olarak duyarlı, etik ve kapsayıcı biçimde yaklaşmanın temel ilkelerini açıklayabilmeleri beklenir.
|
| 2 - Beceriler |
| Bilişsel - Uygulamalı |
| 3 - Yetkinlikler |
| İletişim ve Sosyal Yetkinlik |
1) Şiddetin türlerini (fiziksel, psikolojik, ekonomik, cinsel, dijital vb.) ve toplumsal cinsiyet temelli şiddet kavramını tanımlayabilmeleri,
“Erkeklik kalıpları” (hegemonik erkeklik, güç, kontrol, duyguları bastırma) ile şiddet arasındaki ilişkiyi açıklayabilmeleri,
Tony Porter’ın konuşmasındaki “erkeklik kutusu” metaforunu ve bunun erkekler ve kadınlar üzerindeki etkilerini tartışabilmeleri,
Şiddetin bireysel travma, toplumsal bellek ve kuşaklararası aktarım boyutlarını psikolojik bakış açısıyla değerlendirebilmeleri,
Şiddeti önlemede toplumsal cinsiyet eşitliğinin ve erkeklerin müttefik rolünün önemini açıklayabilmeleri,
Klinik, sosyal hizmet ve eğitim alanlarında şiddetle mücadelede kullanılabilecek temel psiko-eğitim stratejilerini örneklendirebilmeleri beklenir.
|
2) Reklam, TV, sinema ve sosyal medyada kadınlık ve erkeklik temsillerini eleştirel bir bakışla analiz edebilmeleri,
Medya temsillerinin beden politikaları (moda, spor, güzellik endüstrisi) ve beden memnuniyeti/beden utancı üzerindeki etkilerini değerlendirebilmeleri,
Cam tavan, yapışkan zemin, cam uçurum gibi kavramları iş yaşamı bağlamında tanımlayabilmeleri,
İş yaşamında cinsiyete dayalı ayrımcılık, ücret eşitsizliği, mobbing ve taciz süreçlerinin psikolojik sonuçlarını tartışabilmeleri,
Tükenmişlik sendromu ve iş-yaşam dengesi sorunlarının toplumsal cinsiyet rollerine göre nasıl farklılaştığını açıklayabilmeleri,
Kurumsal düzeyde toplumsal cinsiyet eşitliğini destekleyen politikalar (esnek çalışma, bakım sorumluluklarının paylaşımı, çeşitlilik ve kapsayıcılık politikaları vb.) için öneri geliştirebilmeleri beklenir.
|
| Öğrenme Yetkinliği |
| Alana Özgü Yetkinlik |
| Bağımsız Çalışabilme ve Sorumluluk Alabilme Yetkinliği |
|
T.C. İstanbul Okan Üniversitesi BİLGİ PAKETİ / DERS KATALOĞU
